Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada 37 milyon kişi HIV virüsü taşıyor. Sağlık Bakanlığı’nın 1985-2018 yılları arasında yaptığı araştırmaya göre, HIV taşıyıcısı kişi sayısı 18, 557 kişi. Vakalar en fazla 25-34 yaş aralığında görülüyor. Bulaşma şekli ise heteroseksüel cinsel ilişki oluyor. Peki, HIV Nedir, HIV belirtileri nelerdir, HIV nasıl bulaşır, HIV virüsü tedavisi bulundu mu? Soruların cevabı bu yazıda.

Human Immunodeficiency Virus yani HIV, kan ve korunmasız cinsel temas yoluyla bulaşarak vücudun çeşitli dokularına yerleşebilmekle birlikte esas etkilerini bağışıklık sistemi üzerinde gösteren bir virüstür. HIV, CD4+ T lenfositi (kısaca CD4 hücresi) adlı beyaz kan hücrelerini yok ederek bağışıklık sistemini baskılar ve edenin enfeksiyonla savaşma gücünü azaltır. Bedeni en ufak bir mikrobu bile ciddi ve ölümcül bir hastalığa çevirecek hale getiren bu virüs, ilerlemesi sonucunda AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) hastalığına neden olabilir.

HIV nedir, HIV nasıl bulaşır?

HIV virüsü hem erkekten hem kadından bulaşabilir. Bu virüsün bulaşma yüzdesi yüksek olmakla birlikte vücut dışındaki ortamlarda hayatta kalamadığından kolaylıkla bulaşan bir virüs değildir. HIV konusundaki yanlış inanışlar ve önyargılar, HIV pozitif kişilerin hayatını zorlaştırıyor. Yaygın kanının aksine HIV virüsü; aynı kaptan yiyip içmekle, tuvalet ve havuz gibi alanları ortak kullanmakla, aynı havayı solumakla, sarılmakla, dokunmakla, hapşırmak ya da öksürmekle bulaşmaz. HIV, yalnızca vücut sıvılarının transferi ile bulaşır. Yani virüs; kan, sperm, vajina salgısı ve anne sütünde bulunur. 1987’den itibaren de Türkiye’de tüm kan ürünleri HIV açısından taranır. Bu nedenle kan yoluyla bulaşma nadir görülür. Dünyada HIV enfeksiyonunun yüzde 80-85’i korunmasız cinsel ilişki ile yani vajinal, oral ve anal cinsel temasla bulaşır.

HIV belirtileri nelerdir?

Riskli bir cinsel ilişki yaşadığına dair şüphelerin varsa ve HIV belirtileri neler gibi bir soruyu kendine soruyorsan, ilişkiden en erken 14 gün sonra HIV testi yaptırmalısın. Çünkü HIV virüsü, bazı istisnai durumlarda kendini yıllarca saklayabilir. Virüs genellikle  vücuda girdikten bir iki ay sonra kendini gösterir. Vakaların yüzde 40 ila yüzde 90’ında gribe benzer belirtiler ortaya çıkar. HIV belirtileri şöyledir:

  • İlk aşama: Baş ağrısı, ishal, bulantı ve kusma, yorgunluk, kas ağrısı, boğaz ağrısı, gövdede çıkan ve kaşınmayan kırmızı döküntü ve ateş
  • İkinci aşama: HIV virüsü sinsi bir virüs olduğundan bu aşamada herhangi bir belirti yaşanmaz.
  • Üçüncü aşama: AIDS.

HIV enfeksiyonunun en ileri evresi AIDS’de görülen belirtiler şunlardır: Şişmiş lenf düğümleri, yorgunluk, kilo kaybı, kısa süreli hafıza kaybı, fırsatçı enfeksiyonlar, mantar enfeksiyonları, kalıcı döküntüler.

Anti HIV testi ne demek?

HIV vücuda girdikten 3-8 hafta sonra vücut antikor üretir. Pencere dönemi olarak adlandırılan 3 aylık dönem antikorların ölçülebilecek düzeye ulaştığı dönemdir. Anti-HIV testi, antikor düzeylerinin ELISA yöntemiyle ölçülmesi olup yanıltıcı olma olasılığı yüksektir. ELISA testi ile pozitif sonuç çıktığında Western-Blotting yöntemiyle sonucun doğrulanması gerekir. Şüphe durumunda korunmasız ilişki ya da temastan sonraki 90. günde tekrar test yaptırmak gerekir.

HIV virüsü tedavisi bulundu mu?

HIV’in kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte virüsün çoğalmasını kontrol altına alan ilaçlar bulunuyor. Virüsün vücutta çoğalmasını kontrol altına almak mümkün olmuyor. HIV tedavisi için kullanılan ilaçların yüzde 92 oranında başarı sağladığını ortaya koyan çalışmalar bulunuyor.

HIV belirtileri ve gebelik

HIV virüsü çocuk yapmaya engel bir durum değildir.  erkek HIV taşıyıcısı ise, spermi virüsten temizlenerek anne rahmine yerleştirilir. HIV pozitif kadın gebe kalabilir. Uygun tedavi yapıldığında ve virüs yükünün ölçülmeyecek düzeyde olduğunda HIV’in bebeğe geçişi engellenebilir. HIV RNA düzeyinin en az 6 ay süreyle ölçülemeyecek düzeylerde olması bebeğin de virüsü kapma olasılığını azaltır.